Strona główna     Stowarzyszenie "Wspólnota Polska"    Pismo "Wspólnota Polska"    Kwartalnik "Wspólnota Polska" 1/2002
Stowarzyszenie "Wspólnota Polska"
Pismo "Wspólnota Polska"
swp/kwart/kw1_2_78.php
Polska diaspora w obwodzie kaliningradzkim


Od kilku miesięcy na łamach prasy pojawia się sprawa "korytarza" przez Polskę i Litwę, którego domagają się Rosjanie i który miałby w przyszłości służyć bezkolizyjnemu przemieszczaniu się obywateli Federacji Rosyjskiej do obwodu kaliningradzkiego. Podczas niedawnego spotkania w Kaliningradzie premierów Litwy, Polski i Rosji premier Leszek Miller zapewnił rosyjskiego premiera Michaiła Kasjanowa, że Polska będzie rozwijać jak najlepsze stosunki z sąsiadami, ale w sprawie ruchu osobowego i towarowego będzie obowiązywać umowa z Shengen. Za rok, od lipca 2003, mieszkańcy obwodu będą musieli posiadać wizy wydane według procedur obowiązujących w Unii Europejskiej. W obwodzie kaliningradzkim mieszka wielu Polaków, którzy podobnie jak mieszkający za wschodnią granicą na Białorusi, Ukrainie i w Rosji, obawiają się, że przystąpienie Polski do Unii Europejskiej w styczniu 2004 roku stanie się nową "żelazną kurtyną" oddzielającą ich od Macierzy. Miejmy nadzieję, że wprowadzenie przez polski MSZ wiz wielokrotnych pokona te przeszkody.

Współczesny Kaliningrad nie przypomina dawnego Königsberga (Królewca) uwiecznionego na starych fotografiach i rycinach, jakie można zobaczyć w muzeum miasta, znajdującym się w okazałej XIV-wiecznej katedrze położonej na wyspie Kneiphofa. Z wielkich zabytków miasta jedynie katedra ostała się z pożogi wojennej. Zrujnowane doszczętnie w wyniku nalotów dywanowych wojsk alianckich w czasie drugiej wojny światowej miasto zostało odbudowane, lecz w zupełnie innym stylu. Atmosferę Królewca można znaleźć jedynie w starych dzielnicach, gdzie ostały się secesyjne wille utopione wśród zieleni wiekowych drzew.

Königsberg został założony u ujścia Pregoły do Zalewu Wiślanego w 1255 roku przez Krzyżaków i odgrywał ważną rolę jako port i miasto hanzeatyckie. Od 1457 roku, po opanowaniu Malborka przez Polaków, miasto było siedzibą wielkiego mistrza krzyżackiego, a od 1525 roku - książąt pruskich. Do najświetniejszych zabytków Królewca należy XIV-wieczna katedra, przebudowana w XIX wieku, w której znajdują się prochy mistrzów krzyżackich, elektorów pruskich oraz krypta Immanuela Kanta - wielkiego filozofa niemieckiego. Od 1544 do 1945 roku w Królewcu funkcjonował uniwersytet, który odegrał również ważną rolę w dziejach kultury polskiej. W latach 1718-1720 wydawany był pierwszy w historii periodyk polski - gazeta "Poczta Królewiecka", a od 1828 roku działało seminarium polskie. W czasie drugiej wojny światowej w 1945 roku wojska radzieckie rozbiły zgrupowania niemieckie w rejonie Królewca i zdobyły miasto oraz twierdzę. Od tego momentu rozpoczęła się nowa karta w historii miasta, które otrzymało nazwę Kaliningrad.

Liczba osób polskiego pochodzenia mieszkających na terytorium obwodu kaliningradzkiego jest zapewne większa niż 5 tysięcy - jak podają oficjalne dane z roku 1993. Polacy to głównie przesiedleńcy z okresu zagospodarowywania obwodu w latach czterdziestych i pięćdziesiątych XX wieku z Białorusi, krajów bałtyckich, Litwy, Ukrainy i Rosji. Przypuszcza się, że liczba osób polskiego pochodzenia może wahać się w granicach 15-20 tysięcy, ponieważ znaczna część z nich w obawie przed represjami nie przyznawała się do polskości.

W ostatnim okresie Kaliningrad i obwód kaliningradzki stał się miejscem przesiedlenia z Kazachstanu wielu rodzin, mających polskie korzenie. Niektóre z nich zachowały język i tradycje polskie. Choć często są to rodziny mieszane, to jednak ich przyjazd w ten rejon związany jest z bezpośrednim sąsiedztwem z Polską. Na przesiedlenie decydowały się zwłaszcza rodziny inteligenckie, zachęcone przez tych, którzy już wcześniej przyjechali na rekonesans i udowodnili, że można się jakoś urządzić. Tylko w niewielkim miasteczku Oziersk mieszka ponad 60 polskich rodzin. W ten sposób powstały małe kolonie Polaków kazachstańskich na terenie obwodu kaliningradzkiego.

Jesienią 1992 roku w Kaliningradzie powstała polska organizacja "Wspólnota Kultury Polskiej", która obecnie skupia ok. 300 członków. Przez szereg lat jej prezesem był Kleofas Ławrynowicz, zaś od października 2001 roku prezesem został Michał Achramowicz, a do zarządu weszli Kleofas Ławrynowicz, Małgorzata Marszewa i Helena Rogaczykowa. "Wspólnota Kultury Polskiej" w Kaliningradzie na przestrzeni dziesięciu już prawie lat swej działalności ma wiele osiągnięć. Do największych należy wydawany od sześciu lat w nakładzie 500 egzemplarzy miesięcznik "Głos znad Pregoły", którego naczelnym redaktorem jest Kazimierz Ławrynowicz. Jest to drugi po "Poczcie Królewieckiej" periodyk polski w dziejach miasta. Z inicjatywy "Wspólnoty" odbywa się nauczanie języka polskiego w dwóch szkołach rosyjskich (nr 40 i nr 23) na zasadzie języka obcego i zajęć fakultatywnych, które prowadzą nauczyciele z Polski - Jerzy Sukow i Agnieszka Abramowicz oraz absolwentka polonistyki Uniwersytetu Kaliningradzkiego - Natalia Pałamarczuk. "Wspólnota" nie ma własnej siedziby, ale wiele imprez kulturalnych, zwłaszcza z okazji świąt narodowych organizuje w budynku Konsulatu RP. Ogromną rolę dla środowiska polskiego w Kaliningradzie odgrywa właśnie placówka konsularna. Konsul Generalny nie tylko udostępnia pomieszczenia, ale stwarza bardzo przyjazną i prawdziwie rodzinną atmosferę oraz zawsze służy Polakom radą i pomocą.

Przy "Wspólnocie Kultury Polskiej" działa 20-osobowy polski dziecięcy zespół ludowy "Bałtycki Bursztyn" pod kierunkiem Swietłany Siwołobowej-Potockiej i 25-osobowy chór pod kierunkiem Heleny Rogaczikowej. Zespoły uczestniczą w wielu imprezach kulturalnych, organizowanych przez "Wspólnotę", jak też przez władze miasta i inne mniejszości narodowe. Do najbardziej tradycyjnych należy coroczne święto - "Dzień miasta" oraz Festiwal narodowościowy, podczas których swoją kulturę i tradycje prezentują wszystkie stowarzyszenia mniejszości, a są to: białorusini, ukraińcy, litwini, niemcy, tatarzy, azerbejdżanie, ormianie, żydzi oraz organizacje muzułmańskie. Najliczniejsze grupy stanowią Rosjanie, Białorusini, Ukraińcy, Litwini, Polacy i Niemcy.

Na terenie obwodu kaliningradzkiego jest kilka skupisk Polaków, którzy aktywnie działają na rzecz odrodzenia polskiego języka, kultury i tradycji. Są to miejscowości: Bałtijsk, Oziersk, Czerniachowsk i Gusiew. W 2001 roku powstała filia kaliningradzkiej "Wspólnoty" w Bałtijsku, gdzie funkcjonuje parafia rzymskokatolicka, przy której szkółka niedzielna, założona przez nauczycielkę i prezeskę Janinę Pietruszko dla 20-osobowej grupy dzieci. W Ozierku od 1996 roku istnieje "Wspólnota Kultury Polskiej im. Jana Kochanowskiego", a od dwu lat działa Dom Polski, w którym znajduje się niewielka biblioteka i prowadzone są zajęcia z języka polskiego. Prezesem organizacji jest Witalij Lewiński. Nauka języka polskiego odbywa się także w budynku szkoły rosyjskiej w Suworowce, niedaleko Ozierska, gdzie lekcje prowadzi Zdzisława Frańczyk z Polski. W kwietniu 2001 roku w okolicach Oziorska w Uszakowie powstało "Towarzystwo Miłośników Literatury i Kultury Polskiej", którego członkami są rodzice dzieci, uczących się polskiego w miejscowej szkole. Spotykają się w gabinecie języka polskiego w Średniej Szkole w Uszakowie, a celem ich działań jest integracja i uaktywnienie środowiska polonijnego rejonu Ozierska - Uszakowa, Suworowki, Kadynki, Garniłowa. Od 2000 roku działa "Wspólnota Polaków im. Adama Mickiewicza" w Czerniachowsku, licząca 12 osób i pracująca przy miejscowej szkole plastycznej, gdzie funkcjonuje szkółka niedzielna prowadzona przez Arkadiusza Muszyńskiego i Dagmarę Piecuch - nauczycieli z Polski, którzy prowadzą także fakultet języka polskiego w Kolegium Pedagogicznym w Czerniachowsku. "Wspólnota Kultury Polskiej" w Gusiewie funkcjonuje od dwóch lat pod kierunkiem Heleny Wasilewskiej i liczy 75 członków, rekrutujących się spośród Polaków, którzy w latach pięćdziesiątych przybyli na te tereny z Wileńszczyzny, Grodzieńszczyzny i Nowogródczyzny, a w ostatnio z Kazachstanu. Miejscem spotkań i salą lekcyjną szkółki niedzielnej, prowadzonej przez nauczyciela z Polski Arkadiusza Muszyńskiego, jest prywatne mieszkanie udostępnione przez członka Wspólnoty. Polacy z Gusiewa organizują imprezy okolicznościowe i spotykają się we własnym gronie z okazji świąt, a także biorą udział w imprezach kulturalnych organizowanych w Węgorzewie i Gołdapi.

Należy podkreślić, że olbrzymie znaczenie w szerzeniu wiary i odrodzeniu kultury, tradycji i języka polskiego odgrywa Kościół katolicki. Przed drugą wojną światową w Królewcu istniały cztery kościoły: Św. Jana, Św. Wojciecha, Św. Rodziny i Św. Józefa, z których jedne zostały zniszczone w czasie wojny, a inne przeznaczone na magazyny. W 1992 roku rozpoczął się proces odzyskiwania budynków kościelnych w Kaliningradzie, gdzie według danych oficjalnych katolicy stanowią 3% z 27 tysięcy mieszkańców obwodu. Zarejestrowano 17 parafii katolickich, w których prowadzona jest nauka religii i języka polskiego. W samym Kaliningradzie działają dwie parafie - Św. Rodziny i Św. Wojciecha Adalberta, gdzie proboszczem jest ks. Jerzy Steckiewicz, pracują z nim również siostry nazaretanki, a przy parafii działa także Caritas.

Irena Szirkowiec

Wyst�pi� b��d
["select t.tag from tagi t, tagi_strony ts where ts.id_tagu=t.id and ts.id_strony='1075';"]
[Table 'wspolnotapolska1.tagi_strony' doesn't exist]
Warning: mysql_num_rows(): supplied argument is not a valid MySQL result resource in /archiwum_wspolnota/podstrona.php on line 80

  • Wspierają nas:
  • Copyright by Stowarzyszenie "Wspólnota Polska"
  • Strona finansowana przez Ministerstwo Spraw Zagraniczych RP